معانده به جای مناظره در گروههای مجازی کاشان

قطنی باف:

اهمیت بحث و  گفتگوی سازنده و آزاد بر کسی پوشیده نیست  

یکی از شیوه های مهم و مؤثر ارتباط کلامی برای بیان دیدگاهها و باورها و دستیابی به واقعیت‌ها و کشف حقایق ، مناظره است

مناظره ، گفتگویی دو طرفه است که طرفین با استدلال و برهان سعی می کنند برتری رای و نظر خویش را بر دیگری به اثبات برسانند اما گاه رعایت نکردن « اصول گفتگو و مناظره » باعث مجادله بیهوده می شود و هیچ چیز هم به اندازه مجادله ، ما را از نعمت گفتگو محروم نمی‌کند. 

مناظره اکنون جای خود را به مجادله غیراحسن و معانده در گروههای مجازی داده و بسیاری از کاربران به خیال گفتمان  در واقع در حال مجادلات بی‌ثمر و بیهوده ای هستند که نمی دانند مجادله شان باعث دلزدگی و انزجار بقیه می شود. 

چند سال ‍پیش که تب گفتگو در پیام رسانها به ویژه در واتس آ‍پ و پس از آن در تلگرام  فراگیر شده بود ، نگارنده این وجیزه مثل بقیه در برخی گروههای مجازی کاشان پای ثابت گفتگوها و مناظره های مهم بود و اعتقاد داشت در جبهه جنگ نرم باید محکم و استوار ایستاد و شبهات و شایعاتی را که علیه نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی و ... مطرح می شود باید در قالب گفتگو بطور مستدل و منطقی برطرف کرد.      

اما مدتهاست و ماههاست گفتگو و مناظره در گروههای مجازی کاشان رنگ باخته و از رونق افتاده به گونه ای که اغلب کاربران فضای مجازی برای دوری از بی اخلاقی ها در حین گفتگو ترجیح می دهند صرفا پست ها و ‍پیام های مستقل و شاید بی ربط خود را در گروهها منتشر کنند.

گرچه ، عده ای همچنان زیر نامِ بحث آزاد و گفتمان به القائات سوء و شبهه پراکنی و تخریب و جوسازی علیه افراد در برخی گروههای مجازی مشغولند . 

آنان هر روز افکار عمومی را با تهمت ها و دروغ های خود مشوّش و مشوب مى سازند به طوری که اگر کسی در رد نظریات آنان حرف و سخنی بگوید او را به شدت منکوب  و با فحش و ناسزا و تهدید و ارعاب کاری می کنند که طرف مقابل رغبتی به ادامه گفتگو نداشته باشد . 

به این نوع اذیت و آزار در گفتگو « مراء » می گویند که متاسفانه برخی افراد تحصیلکرده هم که خود را فعال و کنشگر اجتماعی می دانند مرتکب این رفتار نکوهیده می شوند.   

مراء با انگیزه برترى جویى و خودنمایى بروز می کند به این معنا كه فرد در گفتگو با دیگرى ، بدون منطق و استدلال  به نظریات طرف مقابل ایراد می گیرد  تا به زعم خود هوش و دقت و زیركى اش را نشان دهد ؛ خواه آن اعتراض به حق باشد یا باطل و همیشه دوست دارد هر آنچه که او می خواهد و می گوید، صحیح باشد.  

در مراء بحث کننده خودبرتربین با لجبازی در هر موضوعی بدون این که قصد راهنمایی و شبهه زدایی داشته باشد ، اعتراض  می کند و با حملات و انتقادهای بی‌مورد درصدد کوبیدن و نابود ساختن طرف مقابل بر می آید و او را به نفهمی و ... متهم می کند تا با این شیوه برتری خود را به اثبات برساند و امتیازات و فضیلت موهوم و خیالی خویش را به رخ دیگران بکشد . 

این افراد خودشیفته ، گاهی چهره لجوج خود را ‍پشت نقاب « من فقط یک سئوال کردم  » یا « برای من این ابهام وجود دارد » پنهان می کنند !   

گرچه مجادله مذموم و مراء از سمت هر کسی یا هر شخصی مذموم و ناپسند است اما دیده شده که برخی افراد تحصیلکرده با عناوین دکتر ، مهندس و استاد دانشگاه به آن اعتیاد دارند‍ ! 

رفتار زشت این افراد ناشی از از چند چیز است  : حسادت ، تکبر ، بخل و کینه ، غیبت ، خودستایی ، تجسس و ... 

 وقتی یک فرد نتواند  برتر از خود را در بحث و مجادله ببیند ، نسبت به او حسادت می کند و کینه او را به دل می گیرد و در بود و نبود طرف مقابل علیه او موضع می گیرد و حتی در امور طرف مقابل تجسس می کند تا شاید عیبی را برای برجسته سازی ‍و خواباندن مچ حریف پیدا کند . 

شوربختانه این قبیل افراد به توصیه و نهی دیگران برای پرهیز از  رفتار نکوهیده خود دست نمی کشد و به لجاجت خود ادامه می دهند.        

این رفتارهای سبکسرانه در گفتگو متعلق است به کسانی که دچار خودشیفتگی ، برتری طلبی و خود بزرگ بینی اند و علاقه دارند فضل و برتری خود را در امور مختلف مثل تحصیلات به رخ بکشند.  

وجود این افراد در گروههای مجازی باعث شده ، عده ای برای حفظ حرمت خود با « نام مستعار » در گروهها نقد و نظریات خود را ابراز کنند . 

گرچه ‍، ناشناس بودن هویت اعضا با نام مستعار هم مسئله دیگری است برای بهانه جویی افراد خودبرتربین   . 

آنان ناشناس بودن هویت اعضا را  بهانه ای برای توهین و تحقیر و تضعیف صاحب نظران می دانند .         

صرف اینکه برخی اعضا هویت شان برای بعضی دیگر مجهول است اما صاحب نظر هستند و علاقه دارند پیام ها و پست های خوشایند خود را در گروهها بازنشر دهند  آیا باید دلیل و بهانه ای باشد برای مجادله و مراء ؟! 

اگر در رد یا تایید نظریات و پیام های این قبیل اعضا سخن و حرفی هست باید آن را محترمانه و مستدل بیان کرد و گرنه مجادله و مراء نسبت به شخصیت و حرمت اعضا حتی اعضای ناشناخته در گروههای مجازی نشان دهنده استیصال و درماندگی آن فرد در گفتگوی منطقی است . 

 از پیامبر اسلام نقل شده است که پرهیزگارترین شما، کسی است که مِراء نمی‌کند، اگرچه حق با او است 

از امام علی(ع) نیز نقل کرده‌اند که هیج بنده‌ای به حقیقت ایمان نمی‌رسد، مگر اینکه مراء را رها کند، حتی آنجا که حق با او است 

بنابر این  گفتگوی سازنده بر اساس انصاف و صداقت و همراه با با دلایل مقبول و  منطق صحیح و کلام محبت آمیز برای کشف حقیقت نباید به ستیزه جویی و برتری خواهی و  اقناع انگیزه شهرت طلبی و خودنمایی و جلب توجه مخاطبان سوق ‍پیدا کند . 

گفتگو و مناظره باید از اغراض شخصی و احساسات کودکانه و تعصبات جاهلانه پیراسته باشد و نباید به جدل و مراء منجر شود ، ساکت کردن رقیب و  رسوا نمودن او ، در ماهیت گفتگوی منطقی و سالم وجود ندارد بلکه از گناهان کبیره است.

 به گفته سعدی:

 

دو عاقل را نباشد کین و پیکار

نه دانا خود ستیزد با سبکبار

 

اگر نادان به وحشت سخت گوید

خردمندش به نرمی دل بجوید

 

دو صاحب دل نگه دارند مویی

هم ایدون سرکش و آزرم جویی

 

اگر از هر دو جانب جاهلانند

اگر زنجیر باشد بگسلانند

 

یکی را زشت خویی داد دشنام

تحمل کرد و گفت: ای نیک فرجام!

 

بتر ز آنم که خواهی گفتن آنی

که دانم عیب من چون من ندانی

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید